Murat Kasap
93 Harbi Batum Muhacirlerinin İzleri…Alemdağı Reşadiye Laz Köyü.
Ali Baltacı ailesinin misafiri olarak Reşadiye’de idik. Reşadiye 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı ( 93 Harbi) sonrasında Batum dahilinde Çhala vadisinden göç eden Laz kökenli muhacirlerin iskanıyla kurulmuş bir köy. Osmanlı Arşiv belgelerine göre 1879 yılının Mart ayında 40 hane 200 nüfus Batum’dan hicret ederek İstanbul’a gelmişler ve Alemdağı’nda Padişah Abdülmecid’in annesi Gürcü asıllı Bezmialem Valide Sultan Vakfı’na ait arazide iskan olmuşlar. Batum muhacirlerinin iskan olduğu bu köye Sultan II.Abdülhamid’in adına izafeten Hamidiye adı verilmiş. Bazı belgelerde köyün adı Laz köyü olarak ta kayıtlı. Köyün kurucuları arasında Padişah II.Abdülhamid’in çavuşlarından ve yaverlerinden Mustafa Çavuş ismi öne çıkıyor. İkinci bir isimde Osman Ağa……Arşiv belgelerinde Karahasanoğlu, Hüseyinçavuşoğlu, Gençağaoğlu, Alemdaroğlu, Ramanakoğlu, Baltacıoğlu, Gulaoğlu, Mollahasanoğlu, Tataroğlu, Arabacıoğlu, Abdioğlu, Kahyaoğlu, Cambazoğlu, Osmanoğlu gibi sülalelerin köye yerleştiği bilgisi mevcut. Köyün adı 1911 yılında Sultan V.Mehmed Reşad’a izafeten Reşadiye olarak değiştirilmiş ve günümüze kadar gelmiş bu isim devam etmiş. Günümüzde idari olarak İstanbul’un Çekmeköy ilçesine bağlı bir mahalle olan Reşadiye, iki derenin etrafındaki vadide iki mahalle olarak kurulmuş. Dereye bakan vadi sırtlarında evler inşa edilmiş, uzun yıllar rençberlik, hayvancılık ve odun kömürcülüğü ile meşgul olunmuş. Lazca aile içerisinde korunmuş, günümüzde belli bir yaşın üzeri çok rahat Lazca konuşabiliyor. Köyde asırlık meyve ağaçlarının yanı sıra, tescille meşe ağaçları da bulunmakta. Köyün 5 kabristanı olup, günümüz Türkçesi ile doğum yeri Batum yazan kabirler de dikkat çekiyor…
Osmanlı arşivlerinde Reşadiye köyü hakkında hayli belge mevcut…Köyde yaptığınız sohbetler Batum’dan başlıyor, Lazlar, Gürcüler üzerine devam ediyor, namlı pehlivanlardan, ormancılığa, Rum ve Ermeni çeteleri ile yapılan çatışmalardan, Millî Mücadele döneminde Anadolu’ya silah sevkine kadar uzuyor…Reşadiye köyünün sözlü ve tarihi hafızasını diri tutma ve gelecek nesillere aktarma amacıyla Ali Baltacı tarafından bir eser hazırlanmakta. Reşadiye’nin kültürünü, tarihini, gelenek ve göreneklerini Ali Baltacı’nın kitabından zevkle okuyacağız. Misafirperverliklerinden ötürü Ali Baltacı ailesine ve Reşadiyelilere çok teşekkür ediyorum.
(Not:2018 yılında yayınladığımız 93 Harbi Batum Muhacirleri kitabımız da Reşadiye köyüne dair bazı belgeleri yayınladık. Alemdağı’nda iskan ve Reşadiye köyü hakkında bkz. Murat Kasap, Osmanlı Arşiv Kayıtlarında 93 Harbi Batum Muhacirleri, Gürcistan Dostluk Derneği Yayınları, İstanbul 2018, s.400-403)
