Abraham Salomon Kamondo’nun Mezarı
İstanbul Hasköy’de, eskiden E5 dediğimiz D100 Karayolu’nun hemen kenarında Haliç’e doğru bir tepede mermerden görkemli bir anıt mezar vardır. 19. Yüzyılın en zenginlerinden olan 1781 doğumlu Abraham Salomon Kamondo’ya ait bu mezarın mermer taşları İtalya’nın Carrare bölgesinden getirilmiştir ve özgün tasarımıyla da bir sanat eseridir.
Halıcıoğlu metrobüs durağında inip, şimdi Çıksalın Semt Konağı olarak kullanılan tarihi Sinagogun önünden Okmeydanı yönüne Muhibban Sokağından devam edin. Sağınızda Hasköy Musevi Mezarlığı, yol E5’in üstünden karşısına geçer.
İşte bir zamanlar bu şehrin en varlıklı insanı olan, Osmanlı devletine düzenli borç veren ve Kırım Savaşı’nı finanse eden Abraham Salomon Kamondo’nun mezarı burasıdır.
Banker Kamondo Osmanlı Finans sisteminin kurucusudur. Bu aile Şirket-i Hayriye Vapur Şirketi ve Dersaadet Tramvay Şirketi’ne de ortakmış ve Altıncı Daire denilen İstanbul Belediye’sinin kuruluşuna katkı vermiş. Galata’daki Banker Sokak ve Bankalar Caddesi’ni birleştiren ünlü Kamondo Merdivenleri de bizzat Salomon Kamondo tarafından torunları okul yolunda kullansın diye inşa ettirilmiştir.
Sefarad Yahudilerinden olan Kamondo ailesi önce Venedik’e göç etmiş sonra da İstanbul’a yerleşmiş.
1873 yılında Paris’te hayatını kaybeden Abraham Salomon Kamondo’nun cenazesi vasiyeti üzerine İstanbul’a getirilerek 14 Nisan 1873’te Hasköy Musevi Mezarlığı’nda önceden yaptırdığı bu anıt mezarda toprağa verilmiş.
Karayolu, Hasköy Musevi Mezarlığının içinden geçince burası karşı tarafta kalmış ve anıt mezar sahipsiz kalmış. Zaman içinde taşları kırılmış ve içi harabeye dönmüş. Tarihi mezar, evsizler ve bağımlılara barınak olmuş.
Anıt mezar şimdi Belediye’nin Atık Tesisi girişinin hemen yanında. Adet olduğu üzere buraya dair bir plaket konulmamış. Etrafını otlar bürümüş ve çevresi sokak köpeklerinin mekanı olmuş durumda. Yaya gelip ziyaret etmek için pek elverişli bir yer değil. Burası bir an önce düzenlenip dünyaca tanınan ve bilinen Kamondo ailesinin İstanbul’a yaptığı katkılara da yakışacak şekilde ziyarete açılsa iyi olmaz mı?
