Gürcistan, Kolhis, Eğrisi Lazika, Pontus, Canı vd. vd. okumalar da sık karşılaştığımız tarih ‘Okumaları’ Güven Tzen Boçi bu yazısında bı kısmıyla güncellemektedir. Ayrıca bu yanı ile de önemli olduğunu düşünüyorum: Ek Bilgi olsun; muhbadelede Karadenizden Yunanistan a gönderilenler arasında bunu açıkça görüyoruz! Orada Elen Elen olduğunu, Laz Laz olduğunu biliyor (!) Buna örnek, 1925 – 1930 karda Atina’da kurulan iki dernek ismi verebilirim: “Elenus Pontus Dernegi” ve ” Lazuz Pontus Dernegi.” F. U. Ustiaşvili
Trabzon’un, Karadeniz’in Neresi Laz Neresi Gürcü.!?
Güven Tze Boçi
Hiç bir dayanak sunamadan Lazlar yok pazardan ötesi Trabzonlular Romeika konuşuyorlar tipleri benzemez çalgıları benzemez onlar lazcamı biliyor Trabzonun neresi Laz diyorlar Kaynakları ile veriyorum Merak eden araştırır kişisel fikirle öyleydi böyleydi denmez net bir bilginiz varsa kaynak verin
Trabzonda Tzanların yani Lazların iki kabilesi olan Sanniler veya Makronlar adlı iç Pontus’un Laz savaşçı kabileleri bastırıldı, Hristiyanlaştırıldı ve merkezi yönetime dahil edildi.Yerel halk, Yunanlarla daha yakın iletişim kurmaya başladı ve kısmen dil de dahil olmak üzere çeşitli Helenik kültürel özellikler edindi. 1204’te Konstantinopolis’in Latin Haçlıları tarafından yağmalanmasından sonra Bizans halefi devlet olan Trabzon İmparatorluğu Karadeniz’in güneybatı sahilinde kuruldu. Bu ülkenin nüfusunu büyük ölçüde Lazca konuşan topluluk oluşturuyordu.Yüksek kültürü Yunanların oluşturmasına rağmen, İmparatorluğun kırsal bölgelerinde ağırlıklı olarak Lazlar yaşamaktaydı. Laz aile isimlerinin Helenleştirilmesi, Trabzon Orta Çağ İmparatorluğu’nun kayıtlarında dikkat çekmektedir. Bu durum, “İmparatorluk” siyasetinde var olan, Lazların ve Rumların ilişkilerinin anlatıldığı kaynaklarda mevcuttur Osmanlı’nın 1461’de Trabzon’u fethetmesinden sonra, Tzan (Laz) halkı Trabzon Eyaleti’nin yerli nüfusunun önemli bir bölümünü oluşturuyordu. Lazlar, Osmanlı’nın İslamlaşma politikasının hedefi oldular ve giderek İslam dinine dönüştürüldüler. Ortodoks kalan Lazların bir kısmı Rum Kilisesi’ne bağlı kaldı ve Rum Kilisesi’ne bağlı kalan Lazlar yavaş yavaş Rumlaştırılmaya maruz kaldı. Hristiyan Lazlar Rumca adlar almaya başladı ve Rumlar ile beraber Bizans Riti’ni çalışmak ve uygulamak zorunda kaldılar Dinsiz insanların ve ailelerin bile Lazca konuşması kilise tarafından yasaklandı.
Ermeni dilbilimci Hıraçya Acaryan’a göre: “İstanbul’da da Pontus Rum Patrikliği’nin kontrolünde olan Ortodoks Lazlar vardı. Fakat artık kendilerini Rum olarak görüyorlar ve Rumca konuşuyorlar. Konstantinopolis’in kontrolü altındaki Lazlar, bir süre sonra Rumlaştılar ve Rumca (özellikle Pontus lehçesi Romeika) öğrenirken dillerini ve öz kimliklerini yitirdiler.
Günümüzde, resmi olarak Türkiye’de kendini Hristiyan olarak tanımlayan (Helen etkisinde kalmış) Laz kalmamıştır. “Pontuslu”ların çoğu, kendilerini Yunan olarak tanımlarlar.
Kaynak
Foundation, Encyclopaedia Iranica. “Welcome to Encyclopaedia Iranica
“Greek Colonization”. World History Encyclopedia
Pontus ancient district, Turkey Britannica
Jelavich, Barbara, History of the Balkans, 18th and 19th Centuries
ქართველთა დენაციონალიზაცია XVII-XX საუკუნეებში; ლაზეთი-თრიალეთი (ქართველთა გაბერძნება)
Mikaberidze, A. Historical dictionary of Georgia. 2nd ed. Lanham, MD, United States: ROWMAN & LITTLEFIELD, p.634.
“Encyclopedia of World Cultures, Laz”
ROYAL GEOGRAPHICAL SOCIETY (GREAT BRITAIN). (1893). The Geographical journal. London, Royal Geographical Society.
Марк Юнге, Бернд Бонвеч (2015). Большевистский порядок в Грузии. Moskova: АИРО-XXI. s. 93.
