Farklı dillerde Gürcü ve Gürcistan teriminin anlamları.
Kendi dilinde Kartveli, Türkçede Gürcü. Fakat aynı halkı ifade eden bu iki kelimenin yani Kartveli ve Gürcü’nün etimolojik olarak birbiriyle alâkası yok.
Ulusun adı kendi dilinde Kartveli [ქართველო]: Anlamına dair birkaç tez var. Bir tenesi şöyle; ülkenin farklı bölgelerini MÖ 3. Yüzyıl başında tek siyasi çatı altında birleştiren İberia (Kartli) kralı Parnavazi, farklı yörelerdekilerin kendilerini tanımlamak için kullandığı bölge isimleri yerine tüm ülke halkına ortak ad oluşturmayı hedefledi. Bunun bir nedeni vardı. Bir yöre adı öne çıkınca diğer yörelerden itiraz olabilir ve birleştirici olmaz düşüncesiyle, yöre adını kullanmayıp herkesin kabul edeceği çözümü buldu. Pagan dönemdi ve inanılan pagan tanrılar vardı. Tüm tanrıların üzerinde ve tüm ülkeyi koruyan “Kartu” adlı bir tanrı kültü ileri sürdü ve Mtskheta’daki Armazi dağına heykelini de yaptırdı. O tarihten sonra tanrı Kartu’ya inanan halka “Kartu-eli” denmeye başladı. Tüm ülkenin koruyucusu baş tanrı Kartu’ya lnananları ifade eden Kartueli terimindeki -u- düşerek yerine gelen -v- nedeniyle Kartveli terimi yerleşti. Dolayısıyla bölge adı Kartli’den anlamındaki Kartleli başka, Kartveli başka anlam taşır. Kartleli Kartli’den demek iken Kartveli tanrı Kartu tarafından korunan, tüm bölgeleri kapsayan ülke halkının ortak adıdır.
Ülkenin kendi dilindeki adı Sakartvelo [საქართველო]: Tüm ülke halkının ortak adı Kartveli olurken, Gürcü diline has -sa- ön eki getirilince Sa-kartvelo ülke adı ortaya çıkıyor. Sakartvelo, Kartveli ulusunun ülkesi demektir.
Gürcü terimine bakalım: Kartveli teriminin Türkçedeki karşılığıdır. Nereden gelir? Gürcü terimi eski Farsça gorg/gurg kelimesinden gelir ve kurt demektir. 5. Yüzyıl İberia (Kartli) kralı Vakhtangi savaştlarda kurt başlı miğfer kullanırdı. İranlılar (Persler) güçlü Vakhtangi’den çekindiğinden savaş meydanında birbirlerine “kurt başlıdan uzak durun” diye bağırırdı. Burada kurt başlının eski Farsçası “gorg-asar/gurg-asar” idi. İberia kralına Persler kurt başlı Vakhtangi anlamında Vakhtang Gorg-asar derlerdi. Gürcü tarihine bu lakap Gorgasali olarak geçti. Kralın adı tarihte Vakhtang Gorgasali oldu. Farsça ve Arapçadaki Gürcistan kelimelerinin anlamı buradan gelir. Buna göre de Gürcü kurt demektir, Gürcistan ise kurtlar ülkesi. Türkler bu coğrafyaya geldikten sonra ve İranlılar üzerinden Gürcüleri tanıdığı için, Türkçeye bu terimler Farsçadan geçmiştir.
Görüldüğü üzere Gürcü ve Kartveli aynı ulusu ifade eder ama anlamları birbiriyle alakasızdır. Gürcistan ve Sakartvelo da aynı ülkeyi ifade eder ve bunların da anlamları alakasızdır.
Halkın kendine verdiği ada endonim, başkalarının o halka verdiği ada egzonim denir. Bizim örneğimizde Kartveli ve Sakartvelo terimleri endonim, Gürcü ve Gürcistan terimleri egzonimdir.
