Murat Kasap
Gürcü Şehabeddin Paşa’nın Edirne ve Rumeli’de
Osmanlı Devleti’ne bir asır başkentlik yapmış serhat şehrimiz Edirne’de Gürcülerin izlerini sürdük….
Padişah II.Murad ile Fatih Sultan Mehmed’in vezirlerinden Gürcü Şehabeddin Paşa’nın Edirne ve Rumeli’de cami, imaret, kervansaray, köprü gibi birçok hayır eseri bulunmaktadır. (Mehmed: Fetihler Sultanı Dizi’sini takip edenler Şehabeddin Paşa’yı hatırlayacaktır.) Döneminin önde gelen devlet adamlarından olan Şehabeddin Paşa Rumeli Beylerbeyi ünvanıyla uzun yıllar bölgede hizmet etmiş, birçok fetihler gerçekleştirmiş…Türbesi günümüzde Bulgaristan Filibe şehrindedir. Edirne programımız kapsamında Şehabeddin Paşa’nın yaptırdığı Kirazlı Camiini ziyaret ettik. Caminin kitabesi şöyle okunuyor: Essi hâzel mescid el mübarek fi eyyam-ı sultan Murad Han/Hacı Şehabeddin bin Abdullah Tarih sene erbain ve semani miete. Caminin küçük bir haziresi bulunuyor, kabirlerin bazıları Gülşeni tarikatı müntesiplerine ait. Gülşeni Tarikatı’nın önemli isimlerinden Hasan Sezai Efendi Edirne’de yaşamış, müntesiplerinden Şeyh Gürcü Ali Rıza Efendi ise İstanbul’da Molla Aşki semtinde yaptırdığı tekkede tarikatı devam ettirmiş…
Edirne’de Gürcülerin izleri bağlamında Yeniçeri Ağalarından son görevi İbrail Kalesi (günümüzde Romanya’da) Muhafızlığı olan Yeğen lakaplı Gürcü Mahmud Paşa’nın kabrini ziyaret ettik. Mahmud Paşa, Gürcü Mehmed Paşa’nın yeğeni olmasından dolayı bu lakabı almış. Yeniçeri Ocağı’nda yetişen Mahmud Paşa, Yeniçeri Ağalığı, Belgrat Muhafızlığı, Adana Valiliği gibi görevlerden sonra İbrail Muhafızlığını da üstlenmiş…Kabir şahidesi kallavi serpuş denilen üst düzey sadrazam, kaptan-ı derya ve vezirlere ait büyük görkemli kavukludur. Kabrinin ön yüzünde kitabe bulunmaktadır. Arka yüzünde ise cennet meyvelerini temsil eden motifler yer almaktadır. Mahmud Paşa’nın kayıtlara göre beş kızı bir de oğlu varmış. Oğlu Cebeci Osman Paşa’dır. Soyunun günümüzde de devam ettiğini düşünmekteyiz…
Buçuktepe Mezarlığı’nda Edirne Dersiamlarından Gürcü Hüseyin Efendi’nin kabrini tespit etme imkânımız olmadı. Hüseyin Efendi Edirne’de bir çeşme de yaptırmış…Edirne’de ayrıca Gürcü Ali Baba Çeşmesi adıyla bir çeşmenin varlığı kayıtlarda geçmektedir…. 1890 lı yıllarda Edirne sahaf esnafı arasında Batumlu Hasan Efendi de yer almaktadır…1913 İstanbul Antlaşmasına murahhas olarak katılan Çürüksulu Mahmud Paşa’nın resmi Balkan Tarihi Müzesi’nde bulunmaktadır…
Edirne’de Mimar Sinan’ın ustalık eseri olan Selimiye Camii’nin manevi atmosferine dahil olmaya çalıştık….Programımızda mihmandarlığından dolayı Ehat Çoban’a çok teşekkürler….
