ANADİL ÜZERİNE SÖYLEŞİ
(Gürcistan’da ANADİL GÜNÜ-Deda Enis Dğe 14 NİSAN)
Merhaba değerli okurlar, Ben Eşref Yılmaz Gürcü Dil merkezi Platformu kurucusu ve Yöneticisi – მოგესალმებით ყველა წამაკითხველს Me gaxlavart Eşref Yılmaz Maxaradze – Stambolşi Kartuli Enis Centris Platformis damaarsebeli da xelmzğvaneli
Bugün 14 Nisan 2023,
14 Nisan Gürcistan’da Deda Enis Dğe- Anadil Günü-olarak kutlanıyor.
დღეს 14 აპრილი საქართველოს დედა ენის დღეა და აიღნიშნება საქართველოში და საზღვარ გარეთ ელჩებთან და საკონსულოებში და ქართულ კულტურასთან დაკავშირებულ ასოციაციებში. ვულოცავ დედა ენის დღეს საქართველოს და სრულიად ქართველებს.
Bildiğiniz gibi 21 Şubat Dünya Ana Dilleri Günüdür ve bir çok organizasyon tarafından bu önemli gün, olanaklar çerçevesinde kutlanmıştır. Salgın öncesi yıllarda daha anlamlı ve daha yoğun katılımlarla kutlanıyordu.
Biz de Gürcü Dil Merkezi Platformu olarak, geçen yıl olduğu gibi bu sene de sosyal medya aracılığıyla ANA DİL konulu söyleşimizi paylaşıyoruz. 14 Nisan DEDA ENA anadil gününü kutlamak istedik.
Sovyetler Birliği döneminde Gürcistan’da kullanılan iki Devlet dili (Gürcüce ve Rusça), 1978 yılında Beyaz Rus Milliyetçilerinin ve revizyonistlerin dayatmasıyla yerel dillerin Devlet dili olmaktan çıkarılmasının yasalaşması, Gürcistan’da resmi dilin sadece Rusça kullanılacağı anlamına geliyordu.
Kökleri derinlerde bir millet olan Gürcüler bunu asla kabul edemezdi. Tiflis Devlet Üniversitesinin önünde toplanan 15 bine yakın bir kalabalık Rustaveli Caddesine doğru yürüdü. Diğer şehirlerden gelen 100 binlerle Rustaveli Meydanında birleşerek büyük bir protesto mitingi düzenlendi. Ve Sovyetler Birliği yönetimi geri adım atarak Parlamentoda onaylanan Kanunla Gürcü Dili, Devlet Dili olarak kabul edildi. Mad. 75.
Sovyetler Birliği dağılınca, Gürcistan yönetimi 1989 yılında 14 Nisan’ı DEDA ENİS DĞE (Anadil Günü ) ilan etti. 1990 yılından itibaren Gürcistan’da ve dış temsilciliklerinde, ilgili kurum ve kuruluşlarda 14 Nisan Ana Dil Günü kutlanıyor.Türkiye’de ve özellikle Marmara Bölgesindeki şehirlerde kurulu Gürcü Kültürüne ilişkin dernekler, DEDA ENA GÜNÜnü çeşitli etkinliklerle kutlamaktadır.
Gürcistan’ın ve nerede yaşıyorlarsa Tüm Gürcülerin ANA DİL GÜNÜnü kutluyoruz.
სტანბოლში ქართული ენის ცენტრის სახელით, საქართველოს და სრულიად ქართველებს ვულოცავთ დედა ენის დღეს!
Gürcüce, dünyada var olan 7 bine yakın dilin sadece 14 alfabenin kullanılması ve bu 14 alfabeden birinin de Gürcü Alfabesi – Kartuli Anbani olması önemli bir özelliktir.
Ünesco’nun belirlediği 5 alfabe kaligrafik olarak en güzel yazı olması ve Gürcü Anbani’nin bu beşin içinde 3. olması Gürcü Milleti için gurur duyulacak bir durumdur.
Yine UNESCO’nun, 2016 yılını ŞOTA RUSTAVELİ YILI olarak açıklaması da gurur duyulacak durumlardandır.
Dilleri uzun süre yaşatan şey dili koruma bilinci ve Dil Ürünleridir. Yanı o dilde yazılan eserlerdir.
Bizden önce yazılan dil ürünlerle övünmek yeter mi? Elbette yetmez.
Yeni ürünler, eserler yazmak gerekir.
Bir de sahip olduğumuz dili bilinçli kullanmak gerekir.
Başkasına özenmeden kendi dil varlığı olan sözcükleri kullanmak gerek.
Bu anlamda Gürcistan’da oldukça yabancı sözcüklere özenti olduğunu fark ediyoruz. Üzülerek söylüyorum; Politikacılar, gazeteciler, aydınlar, yazarlar-şairler yazılarında ve konuşmalarında Gürcüce olmayan sözcükleri kullanmayı marifet sanıyorlar.
Dili koruyacak olanlar; başta öğretmenler, gazeteciler, televizyon programcıları, çevirmenler, teknik mühendisler…
მე მინდა ვთხოვო ენის დაცვისთვის, გაუფრთხილდნენ ლაპარაკში და მწერლობაში, ამ მდიდარ ენის მქონე სიტყვები იხმარონ უცხო სიტყვებს ყურადღება არ მიაქციონ მასწავლებლებმა, ჟურნალისტებმა, ტელევიზიის წამყვანებლებმა, პოლიტიკოსებმა, მწერლებმა – პოეტებმა, განათლებულ ადამიენებმა და ტეკნიკურ მეცნიერებმა…
თუ დედა ენის შენარჩუნების და მომავალ თაობაზე გადაცემის სურვილი ექნებათ!
ამის მიხედვით, თავისუფალი ენის დაცვის ორგანიზაციის დაარსება საჭიროა საქართველოში სასწრაფოთ.
კიდევ ერთხელ გილოცავთ დედა ენის დღეს!
ANADİL, sadece anneden öğrenilen dil değil, çocuğun gelişirken yakın çevresinden öğrendiği dildir.
Okullarda ortak dil geliştirilir. Ancak ,Anadillerin bir çoğu bu ortak dilin etkisiyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır.
Örneğin; Anadolu Türkçesi, İstanbul ağzı üzerine kanunla kurulu Türkçe, T.C. nin egemen dilidir. Devlet dilidir. Ortak dildir. Yazı dilidir. Bu özellikleriyle Anadoluda yaşayan 18 in üstündeki ANADİL yok olma tehlikesini yaşar. Ayrıca her dil anadildir. Her ağız(bölge dili) de anadildir.
Yazı dili olmayan bir dil, yok olmaya mahkümdür. Ünesco’nun saptamasına göre 2473 dil yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır.
Anadilin Bazı Özellikleri;
1-Anadil, temel dil anlamında değil, doğrudan anne ile ilişkisi olan dildir.
2-Anadil, aynı zamanda ortak dil, devlet dili ve yazı dili özelliğini de taşıyorsa, okullarda bu dilin gramerini ve diğer özellikleri öğrenilir.
3-Anadil, 6 yaşına kadar öğrenilir ve ortak dil tarafından ötelense de insanın benliğine bilinç altına ve ruhuna öyle işler ki, en küçük uyarmalarda tekrar canlanır.
4-Anadil, toplumla güçlü bağlar kurabilen bir varlıktır.
5- Unuttun sandığın dil, ilenmelerde, dualarda, acı ve sevinci belirtmede kendiliğinden bilinç altından yüzeye çıkar.
Anadilin Bazı Özellikleri;
1-Anadil, temel dil anlamında değil, doğrudan anne ile ilişkisi olan dildir.
2-Anadil, aynı zamanda ortak dil, devlet dili ve yazı dili özelliğini de taşıyorsa, okullarda bu dilin gramerini ve diğer özellikleri öğrenilir.
3-Anadil, 6 yaşına kadar öğrenilir ve ortak dil tarafından ötelense de insanın benliğine bilinç altına ve ruhuna öyle işler ki, en küçük uyarmalarda tekrar canlanır.
4-Anadil, toplumla güçlü bağlar kurabilen bir varlıktır.
5- Unuttun sandığın dil, ilenmelerde, dualarda, acı ve sevinci belirtmede kendiliğinden bilinç altından yüzeye çıkar.
Anadili yok olmaya götüren etmenler;
1-Yönetimin baskı ve uygulamaları ve Asimilasyon
2-Yazı dilinin olmayışı
3-Çağ ve döneme ilişkin gereksinimler
4-İlgisizlik, bilinçsizlik ve adam sendecilik
5-Günü kurtarma ve bencillik
6-Geçmiş ve geleceğe karşı duyarsızlık
7-Savaşlar ve göçler
Bu durumlarda Anadillerde yeni durumlar ortaya çıkabilir. Dil bilimcilerinin ilgilendiği ÇİFT ANADİLLİLİK terimi yabana atılır bir olgu değildir.
Türkiye’de yaşayan Gürcüler’in bir çoğu bu kategoride değerlendirilebilir.
Dil ve Anadil üzerine yazılan bu söyleşiyi okuduğunuz için hepinize sonsuz teşekkürler…
Mosmenistvis did madlobas gixdıt. Kidev ert xel vulocav SAKARTVELOS 14 APRİL DEDA ENİS DĞES!
KARGAD BRDZANDEBODET, HOŞÇA KALIN!
Eşref Yılmaz (Makharadze)
@@@@@
 ANADİL ( დედა ენა ) ÜZERİNE SÖYLEŞİ){kind=link}