Kayıp harflerin peşinde …
Geriye dönük düşündüğümde anadilim Gürcüceyi ve Türkçeyi nasıl öğrendiğimi anımsayamıyorum. Günümüzde bir yabancı dili öğrenmek için kursa gidiyoruz, okullarda eğitimini alıyoruz ama tam olarak ögrenemiyoruz.
Buradan hareketle bir dil, o dilin konuşulduğu ve hayat bulduğu ortamlarda öğrenilir.
Bizim evde iki dil konuşuluyordu Gürcüce ve Türkçe. Bizde bu dilleri yaşadığımız köyde,kentte, evde öğrendik. İki dili bilmek güzel ve özeldi benim için. Kendimi daha zengin hissediyordum. Gürcüce bilmeyenlere de hava atmıyorumdum desem yalan olur. Okul sıralarında oynadığımız kelime oyununda en önemli silahımdı Gürcüce bilmek. Oyunu kazanmak için yazmaya çalıştığım Gürcüceyi, alfabesini bilmediğim için sıkıntı oluyordu. Latin alfabesinde olmayan harfleri yazmakta sıkıntı yaşıyordum. Ve Kayıp olan harfleri aramaya başladım. Latin alfabesinde yoksa Gürcü alfabesi vardır mutlaka ve bu harfler oradadır diye düşünmeye başladım. Kime sorduysam cevabını bulamadım kayıp harflerin.
Sınırların açılması ile birlikte aradığım harfleri, Gürcü alfabesinin varlığı ile birlikte öğrendim. Ankara’da açılan Gürcüce dil kursuna giderek bu alfabeyi öğrendim. Dili konuşma dili olarak kullandığım için Gürcü alfabesini iki güne öğrendim. Hatta benimle birlikte ders alan Ünye’li Gürcü olan teyze yeğen sorun etmişlerdi! Ve ben Gürcüce kursunu tek başıma aldım. Aradığım Kayıp harfleri bulmuştum. Ama burada da kayıp harflerin tamamını bulamadım. Kurs hocamın yazdığı kelimeleri telaffuz ederken bu harfi bulamadım ჴ.
Kurs hocası, “etin Gürcücesi ხორცი- khortsidir” demişti ve ben hayır yanlış etin Gürcücesi ჴორცი dır diye direttim. Ve buჴ harf niye yok öğrettiğiniz Gürcü alfabesinde diye sordum.Tabi bu alfabeden haberdar olmadığım için sözlü olarak direttim. Hoca bunun üzerine bana öküzün Gürcücesini sordu, bende ჴარი dedim- hoca “hayır doğrusu ხარი- khari dır” demişti ve biz bu konuda anlaşamadık. anlaşamadığımız gibi konuyu çözüme de kavusturamadık. Yine birgün derste “biz günlük yaşamda kız çocuğu ve genç kızlar icin გოგო gogo kullanırız ama aynı zamanda kız çocuğuna- genç kıza ბაჴალა da deriz” dedim. Kurs bitinceye kadar biz konuyu tartıştık. Ben her yeni tanıdığım Gürcüye bu harfleri soruyorum,profosör,öğrenci, ev kadını, mühendis,avukat…kim olduğu farketmeksizin soruyor ama cevabı alamıyorumdum!
Cevap alamayınca kendi kendime ” bizi Turkler asimile etmiş, bunları da Ruslar asimile etmis” diyordum.
Aynı soruyu Facebook Sayfamda da irdelemeye -sormaya başladım ve cevabını Zura Batiashvili’ den öğrendim. Kilise kararı ile Gürcü alfabesi sadelestirilmiş. ჴ’nin yerine ხ, ჲ’nin yerine ია (ჲ Latin alfabesinde y harfinin karşılığı) kullanılmaya başlanmış ve günümüzde de sadeleştirilmis şekli ile kullanılıyor.
Gürcüstan’da bu harfler geri getirilir ya da getirilmez ülke halkının kararı ama biz bu tarafta bu harfleri eski şekli ile kullanıyoruz ve bu harfleri yazı dilinde de kullanmalıyız. Burada dil kursu veren yerlerin bu harfleri öğretmeleri ve Gürcüdilinin geçirdiğievreler öğretilmeli.
Ne diyorduk ” kayıp harfleri arayan bulur ” :-))
