Gürcistan Bağımsızlık Bildirgesi

Gürcistan Bağımsızlık Bildirgesi

Gürcistan Bağımsızlık Bildirgesi ve Tarihi
26 Mayıs 2026 tarihinde, Tiflis’teki eski Kafkasya Valilik Sarayı’nın Beyaz Salonu’nda Gürcistan Ulusal Konseyi’nin ülkenin devlet bağımsızlığını tüm dünyaya ilan ettiği o tarihi günden bu yana tam 108 yıl geçti.
Bu belge — Gürcistan Bağımsızlık Bildirgesi — sadece siyasi bir beyanname olmanın ötesinde, modern, ilerici ve Avrupalı değerlere sahip Gürcü devlet yapısının temel taşı haline gelmiştir.

26 Mayıs’a Nasıl Gelinindi? (Tarihsel Arka Plan)

1. Yüzyılın başlarında Rus İmparatorluğu, Georgiyevsk Antlaşması’nı açıkça ihlal ederek Gürcü krallıklarını ve prensliklerini lağvetti (ilhak etti). Ancak özgürlük fikri Gürcü milletinin kalbinde hiçbir zaman sönmedi.
2. Uygun an, 1917 Rus Devrimi’nin ardından imparatorluğun çöküşüyle geldi. Başlangıçta Kafkasya halkları ortak bir devlet olan Mavera-yı Kafkas (Transkafkasya) Demokratik Federatif Cumhuriyeti’ni kurdular. Ancak hem iç siyasi anlaşmazlıklar hem de dış (özellikle Osmanlı Devleti’nin bölgedeki hamleleri) çıkar çatışmaları nedeniyle bu birlik uzun ömürlü olamadı.
3. 26 Mayıs 1918 günü öğleden sonra saat 17:10’da Transkafkasya Seymi kendi kendini feshettiğini duyurdu. Sadece birkaç dakika sonra, aynı salonda Noe Jordania başkanlığında toplanan Gürcistan Ulusal Konseyi, Bağımsızlık Bildirgesi’ni okudu.
4. Bağımsızlık Bildirgesi Neleri Beyan Ediyordu?
5. Bu belge, dönemi için son derece ilerici ve demokratik nitelikteydi. Bildirgenin temel ilkeleri 7 madde halinde şekillendirilmişti:
6. Egemenlik: Gürcistan, tam yetkili ve bağımsız bir devlet haline gelir.
7. Yönetim Biçimi: Siyasi yönetim şekli Demokratik Cumhuriyet olarak belirlenmiştir.
8. Tarafsızlık: Gürcistan, uluslararası savaşlarda daimi tarafsızlığını ilan eder.
9. Eşitlik: Cumhuriyet, sınırları içindeki tüm vatandaşların sivil ve siyasi haklarını – milliyet, din, sosyal statü ve cinsiyet ayrımı gözetmeksizin – eşit şekilde güvence altına alır.
10. Azınlık Hakları: Ülke topraklarında yaşayan tüm uluslara özgür gelişim alanları tanınır
11. İlginç Bir Bilgi: Dünyanın önde gelen demokratik ülkelerinde bile kadınların henüz seçme ve seçilme hakkına sahip olmadığı bir dönemde, Gürcistan ilk günden itibaren kadınlara tam siyasi haklar tanımıştır. Nitekim ülkenin ilk parlamentosuna (Kurucu Meclis) 5 kadın milletvekili seçilmiştir.

İşgal ve 9 Nisan 1991’deki Yeniden Doğuş

Gürcistan’ın İlk Demokratik Cumhuriyeti sadece üç yıl kadar (1028 gün) varlığını sürdürebildi. Şubat-Mart 1921’de Sovyet Rusya’nın ‘Kızıl Ordu’su barış antlaşmasını ihlal ederek ülkeyi işgal etti ve bu durum 70 yıllık Sovyet esaretine dönüştü.
Buna rağmen, 1918’deki demokratik hükümet üyeleri teslimiyet belgesini imzalamayıp mücadelelerine göçmenlikte (sürgünde) devam ettikleri için 26 Mayıs 1918 tarihli bildirgenin hukuki geçerliliği hiçbir zaman kaybolmadı.
İşte bu yüzden, 9 Nisan 1991’de Zviad Gamsahurdia Gürcistan’ın bağımsızlığının yeniden tesis edildiğini ilan ettiğinde, bu kararın yasal olarak doğrudan 26 Mayıs 1918 tarihli Bağımsızlık Bildirgesi’ne dayandığını ve onun hukuki bir devamı olduğunu özellikle vurgulamıştır.
Bugün bu tarihi belge Gürcistan Ulusal Arşivleri’nde özenle korunmakta ve ülkemizin Avrupalı, özgür kimliğinin en önemli sembolü olmaya devam etmektedir.