Marabdis Brdzola-Marabda Savaşı / მარაბდის ბრძოლა
1625 yılındaki Marabda Savaşı Gürcü askeri tarihindeki kapsamlı savaşlardan biri olup Gürcülerin yenilgisiyle sonuçlanmış, ancak sonuçları itibariyle bu savaş sayesinde Gürcüler daha büyük felaketlerden korunmuştur.
Marabda Savaşı Gürcü Kartl-Kakheti birlikleriyle İran ordusu arasında Tiflis’e 23 km mesafede Marneuli yakınlarındaki Marabda Vadisi’nde gerçekleşmiştir.
17. Yüzyıl Gürcistan için şartların ağırlaştığı, Doğu Gürcistan’a İran saldırılarının yoğun olduğu bir dönemdi. İran Şahı 1. Abbas büyük gücüne ve tüm saldırganlığına rağmen Gürcistan’da istediği sonucu alamıyordu. Şah Abbas Doğu Gürcistan’a hâkim ve kalıcı olmak istiyor, Gürcüler buna direniyordu. Şah Abbas yeni ordular göndererek halkı topyekün esir alıp İran içlerine sürmek, yerlerine de İran’dan çeşitli kavimleri getirerek Gürcistan’a yerleştirip Gürcüsüz bir Gürcistan’ı İran topraklarına katmak istiyordu.
Buna direnen Gürcüler 25 Mart 1625’te Kvemo Kartli’deki Martkopi köyü yakınlarında bulunan İran Ordusu’na baskın düzenledi ve onları bozguna uğrattı. Bu, Martkopi Savaşı’ydı. Burada 30 bin İran askerinden sadece 3 bini canını kurtarabildi. Kartl-Kakheti halkı bu defa da kurtuldu.
Gönderdiği orduların Martkopi’de uğradığı yenilgiyi sindiremeyen Şah Abbas, eniştesi İsa Han komutasında daha büyük bir orduyu Gürcistan’a gönderdi.
Gürcü kral 1. Teimuraz ve feodal komutan Giorgi Saakadze birlikte, 20 bin kişilik orduyla Tiflis yakınında Kocor-Tabakhmela’da konuşlandılar. İranlılar Azerbaycan tarafından ek kuvvetlerin gelmesini bekliyordu. Saakadze düşmanın saldırmasının beklenmesini istiyor, kral ise Tabakhmela’daki düşmana saldırmak istiyordu, Gürcüler arasında görüş ayrılığı vardı. Saakadze sayıca çok üstün düşmanı Marabda düzlüğünde değil Kocor-Tabakhmela vadilerinde yayılamayacakları için, burada yenebileceğini düşünüyordu.
1 Temmuz 1625’te, kral 1. Teimuraz ve Giorgi Saakadze’nin komuta ettiği Gürcü Ordusu Kocor-Tabakhmela’dan Marabda’ya hareket edip kamp kurmuş İran Ordusu’na hücum etti. İranlıların öncü birliklerini yenip kamplarına girdiler. İranlıların yenilgisi kaçınılmaz görünüyordu ancak tecrübeli komutan İsa Han savaşı bırakmadı. Gürcülerin disiplini bozuldu; bir kısmı zafer havasına girdi düşmanın elindeki ganimetlerle ilgilenmeye başladı, bir kısmı da kaçan İran askerlerinin peşinden gitti, hayatta kalan İran askerleri direnmeyi sürdürdü ve bu esnada Azerbaycan Beylerbeyi Şah Bende Han ordusu İsa Han’ın yardımına yetişti. Gürcüler düşmanın ek kuvvetlerine karşı başarısını sürdüremedi. Gürcü atlı savaşçılar Tabakhmela’dan ayrılıp Kocori’ye gitmişti. Meydanda kalan ve köylülerden oluşan piyade Gürcüler teslim olmadan sonuna kadar gruplar halinde savaştı ve düşmana büyük kayıp verdirdi, fakat meydandaki Gürcülerin hepsi öldü.
Marabda savaşında 9 bin Gürcü askeri, 14 bin İran askeri öldü. İki taraftan toplam 70 bin askerin katıldığı bu savaş o dönem için Kafkasya’nın en büyük askeri mücadelesiydi ve hem Gürcistan hem de İran için önemli sonuçlar getirdi.
İran’ın gelmiş geçmiş en büyük şahı 1. Abbas Kartl-Kakheti’yi İran topraklarına katmayı, buradaki Gürcülerin tümünü İran içlerine sürüp Doğu Gurcistan’ın tamamına İran’dan çeşitli kavimleri getirip yerleştirmeyi hedefleyen planını sonuçlandırmayı başaramadı, bu savaştan sonra sözkonusu planı yarım kaldı.
