Şatili / შატილი
Doğu Gürcistan’ın dağlık kesimindeki Khevsureti [ხევსურეთი] bölgesinde köy ve mimarlık sanatının kendine has, benzersiz örneğini oluşturan anıtsal alandır.
İdari açıdan Mtskheta-Mtianeti adlı bölgenin içinde, Duşeti’ye bağlı olan Khevsureti bölgesinin köyüdür. Khevsureti dört “tem” yani mezraya ayrılır, bunlar; Barasakho [ბარასახო], Gudani [გუდანი], Şatili [შატილი] ve Arkhoti [არხოტი]’ dir.
Şatili, Büyük Kafkas Sıradağları’nın kuzey tarafında bulunur. Dağlı Khevsur Gürcülerinin köyü Şatili, tarih boyunca kuzeyden, Çeçenistan, İnguşetya ve Dağıstan üzerinden olan saldırılara karşı koruma vazifesi yapan bir yerdi ve buradaki kale yerleşim alanlarından bir tanesi günümüze iyi korunarak gelmiştir. Burası Gürcistan’ın bu bölgesindeki kuzey sınırlarının koruma ve gözleme karakolu pozisyonundaydı ve savaşçı Khevsur Gürcülerinin yaşam alanıydı.
Yamaç ve kayalık alan üzerinde kurulu Şatili’de evler birbirline eklidir, alttaki evin çatısı üsttekinin bahçesidir. Şatili hem evlerden oluşan bir yaşam alanı hem de kale görevi gören savunma burcu/kulesi olup burası esasen bir kale köydür.
Khevsureti’nin nüfusu 20. Yüzyılda Gürcistan’ın dağlık bölgelerine yönelik bilinçli şekilde uygulanan Sovyet politikaları nedeniyle, diğer dağlık bölgelerde olduğu gibi azalmıştır. Şatili köyünde günümüzde 20 civarında nüfus yaşamaktadır.
Günümüze ulaşan bu evler 17. Ve 18. Yüzyıla tarihlenmektedir. Şatili, 2007 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alınmıştır.
Kaynak: Gürcü Ansiklopedik Sözlüğü/ქართული ენციკლოპედიური ლექსიკონი
