Murat Kasap: Gürcü asıllı ilim, kültür ve devlet adamları: Hüseyin Nazım Paşa (1854 İstanbul-1927 İstanbul).
Batumlu Tahsin Efendi’nin oğludur. 1872’de Tahrirat Odası’nda devlet memuriyetine başladı. 1872-1875 arasında Paris’te hukuk eğitimi gördü. 1875-1878 arasında aktif gazetecilik yaptı. Galata Rüştiye Okulu Türkçe Öğretmenliği, Hilal-i Ahmer Cemiyeti Kâtipliği, Mabeyn-i Hümayun Kâtipliği, Belediye Islah Daireleri Komisyonu Kâtipliği, Şehrameneti Mektupçuluğu, Beyoğlu Mutasarrıflığı, Zaptiye Nazırlığı, Beyrut, Suriye, Cezayir-i Bahr-i Sefid, Aydın ve Edirne valiliği yaptı. Beyoğlu mutasarrıflığı yaptığı sırada imara ve aydınlatma faaliyetlerinde başarılı oldu. Parklar ve bahçeler yaptırdı. Fransa’dan, belediyeciliğe dair yazılmış birçok eserler getirterek Şehremaneti dairesinde bir kütüphane oluşturdu.
Şam valiliği döneminde, Şam Tıbbıye Mektebinin kurulmasında, ilerlemesinde büyük hizmetler verdi. Hicaz demiryolunun yapılmasında da büyük hizmetleri görüldü. Şam Osmanlı Hastahanesi, Hicaz İstasyonunu, Hükümet Binasını ve Tramvay Hattını yaptırdı. Devlet adamlığı yanı sıra gazeteci, şair ve yazardır. İttihad, Hakikat, Takvim-i Vekayi, Vakit gazetelerinde yazarlık yaptı. Hülasa-i Efkar adıyla bir gazete çıkardı. Engizisyon Esrarı, Endülüs Tarihi (İspanya ve Portekiz) adlı eserleri ve Alekseniç, Sahum, Hicret adlı üç tiyatro eseri vardır.
Zabtiye Nazırlığı döneminde Ermeni Olaylarına dair yazdıkları “Ermeni Olayları Tarihçesi” adıyla 2 cilt olarak yayınlandı. Ayrıca hayatı ve hatıraları “Hatıralarım-Ermeni Olaylarının İçyüzü” adıyla günümüz Türkçesi ile yayınlandı. (Hayatı hakkında bkz. Murat Kasap, Osmanlı Gürcüleri, İstanbul 2010, s.93,94)
