Güven Tzen Boçi
Lazların sadece Rize Pazar Ardeşen Artvin ve Sarptan sonrası olduğunu düşünenler Romalı tarihçi Lucius Flavius Arrianus ve Nicomedia’lı Arrianus Trabzon ile Dioskuria (Sebastopolis (Trakya) Seuthopolis ismiyle de bilinen Bulgaristan’da helenistik yapılı kent (Pontus) (modern Sulusaray) Tokat’ın Artova ilçesine başlı belde
Sebastopolis, Abhazya Özerk Cumhuriyeti’nin de başkenti olan Sohum’un eski adı) arasında yaşayan halkları sayarken Lazları da saymıştır: Kolhisliler, Saniyalılar, Malahonlar, Heiohlar, Helonlar, Tsitreitler, Çaniler Tzan, Apsiller, Abazglar, Sanigler.
Lazlar Denizci bir halktı nasıl olurda Pazar Atina’sının dışına çıkamamış olabilirler bunu hangi akıl kabul eder Egemen olan güçler alt olanı asimile eder geçmişte olmadığını iddia eder karadenizde millet Türkçeyi halen düzgün konuşamıyor buna bile kılıf bulmuşlar neymiş kıpçakmışta kıpçak lehçesi konuşuyorlarmış. Kıpçaklar bile buna güler
Karadenizde Türk olan tek millet Çepnilerdir onlarda yerlisi değil Selçuklu döneminde kendi tabirleri ile fetihle gelmiştir Osmanlı döneminde fetihleri hızlandırıp tamamen yerleşmiştir.
Kaynak
Prisc. Exc. de Leg. Rom. s. 71; Le Beau, Bas Empire, vol. vi. s. 385
