Murat Kasap
Tarihten Sayfalar: 93 Harbi Batum Muhacirlerine Dair; İstanbul Ümraniye Yalnız Servi’de iskan olunan Batum muhacirleri için yapılan mescid hakkında.
1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında Batum ve havalisinde yaşayan Gürcü ve Lazlar’ın bir kısmı payitaht İstanbul’da iskan olunmuştur. Gürcüler büyük çoğunlukla Şile’de yerleştirilmiş olup, Padişah Abdülmecid’in annesi Gürcü Bezm-i Alem Valide Sultan Vakfı’na ait arazi üzerinde oluşturdukları köyler halk arasında dere köyleri olarak anılmaktadır. Laz muhacirleri ise Alemdağı’nda önce Hamidiye daha sonra Reşadiye adı verilen köyde iskan edilmiştir. Sarıyer, Kağıthane ve Ümraniye civarları Batum ve havalisinden göç eden muhacirlerin iskan olunduğu mahallerin başında gelmektedir. Paylaştığımız bu belgede; Üsküdar’a bağlı Ümraniye köyünde Yalnız Servi adlı mahalde iskan edilen Batum Muhacirleri, Evkaf-ı Hümayun Nezareti’ne verdikleri 5 Eylül 1908 tarihli dilekçelerinde Harem-i Hümayun Ağalarından Cavid Ağa’nın 8 sene önce kendileri için bir mescid inşa ettiğini, beş vakit namazlarını eda etmekte iseler de Cuma namazlarını kılmak için Ümraniye ve Bulgurlu köylerindeki camilere gitmek zorunda kaldıklarını, yaşlıların bu hususta zorluk çektiklerinden mescidlerine minber konularak Cuma namazı kılınmasına izin verilmesini ve mescidin hatipliğine de imam vekili Mehmed Efendi’nin tayin edilmesini talep etmektedirler. Dilekçede 14 hane Batum muhaciri aile reislerinin isim ve mühürleri ile 2 hane de Rumeli muhacirlerinin isim ve mühürleri bulunmaktadır. ( Batum Muhacirlerinin İstanbul’da iskanına dair bkz. Murat Kasap, Osmanlı Arşiv Kayıtlarında 93 Harbi Batum Muhacirleri, Gürcistan Dostluk Derneği Yayınları, İstanbul 2018, s.373-410) Not: Ümraniye ilçe merkezinin bulunduğu mevki tarihsel süreçte Yalnız Servi olarak bilinmektedir.
