Murat Kasap
İnegöl Hasanpaşa Gürcü Kültür ve Etnografya Müzesi ve Hasan Paşa’ya dair; Gürcü kültürel mirasımızın korunması, yaşatılması ve sonraki nesillere aktarılması amacıyla İnegöl’ün Hasanpaşa Mahallesi’nde “İnegöl Hasan Paşa Gürcü Kültür ve Etnografya Müzesi” adıyla bir müze kuruluyor. Bu müzenin Hasanpaşa köyünde kurulmasının uygun görülmesi önem arz etmektedir. Hasanpaşa Köyü 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) sonrasında Batum’dan hicret eden Gürcü muhacirlerinin iskanıyla kurulmuş bir köydür. Köy ismini Gürcü tarihinde tanınmış etkin bir ailenin ferdi olan Bejanidze Hasan Paşa’dan almaktadır. Bu vesile ile Gürcü Kültür ve Etnografya Müzesi’nin kuruluş sürecinde Hasan Paşa’nın görevleri ve hizmetleri hakkında kısaca şu bilgileri verebiliriz: Hasan Paşa 1846 senesinde Batum’da doğmuştur. Babası Abdülhamid Bey, 1853-1856 Kırım Savaşı’nda binbaşı rütbesi ile Ruslar’a karşı savaşmış ve Şekvetil Muharebesi’nde şehit düşmüştür. Tarihi kayıtlarda Hasan Paşa’nın babası Abdülhamid Bey “Büyük Şehit” olarak ta anılmaktadır. Hasan Paşa Batum’da idari görevlerinden sonra 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nda yerli ahaliden oluşturulan Asâkir-i Muavene Ordusu’na binbaşı rütbesi ile tayin edilmiştir. Savaş sonrasında ailesi ve maiyeti ile birlikte İstanbul’a gelmiş ve burada muhacir iskanıyla ilgilenmiştir. 1882’de mirilümera rütbesi, 1894’te mirimiran rütbesi almıştır. Hasan Paşa uzun yıllar Hüdavendigar Vilayeti Muhacirin Komisyonu Başkanlığı yapmıştır. İstanbul ve Bursa civarında muhacir iskanında büyük hizmetleri olmuştur. Başarılı hizmetlerine binaen değişik tarihlerde Mecidi Nişanı ve İftihar Madalyası ile taltif edilmiştir. Bursa Muhacirin İdaresi Müdürü görevinde iken 1905’te vefat etmiştir. Kabri Bursa Emir Sultan Camii Haziresi’ndedir. Nezaket Hanım ile evli olup Refika Hanım, Hamit Bey ve Cemil Bey adında üç çocuğu vardır.
Hasan Paşa 1881 yılında İnegöl civarında muhacir iskanıyla ilgili olarak yaptığı arazi araştırmasında 120 hane kadar Batum muhacirinin iskanı için arazi seçimi yapmıştır. Arazi tespit heyetinde Hasan Paşa ile birlikte, kardeşi Murat Bey, muhacir iskân memuru Nafiz Bey, Tabur Ağası Derviş Bey, İnegöl Tapu Memuru Ömer Efendi, Alibeyköy ve Kulaca köyü ileri gelenleri de hazır bulunmuştur. Gerekli resmi işlemler yapılarak köy kuruluşu gerçekleştirilmiş ve köye Hasan Paşa adı verilmiştir. 1885 tarihli Hüdavendigar Vilayeti Salnamesi verilerinde Hasan Paşa köyü 63 Hane 224 nüfus olarak gösterilmektedir. Arşiv belgelerinde Hasan Paşa mal varlığının büyük bir kısmını muhacirlerin iskân ve diğer ihtiyaçları için harcadığı ayrıca belirtilmektedir. Hasan Paşa’nın kardeşleri Murat Bey ve Ali Haydar Bey’de memurinden olup ayrıca muhacirin iskanında görev almış kişilerdir.
“İnegöl Hasan Paşa Gürcü Kültür ve Etnografya Müzesi, Gürcü kültürünün korunması ve yaşatılması hususunda önemli bir merkez olacaktır.”
